Trạm Mô Phỏng Cường Độ & Di Chuyển Của Bão

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Nhiệt độ mặt nước biển (SST) là nguồn nhiên liệu gốc của bão: nước biển ấm bốc hơi mạnh, hơi nước mang theo nhiệt ẩn bốc lên cao, ngưng tụ thành mây và giải phóng nhiệt sưởi ấm lõi bão, khiến khí áp tâm giảm và gió xoáy mạnh lên. Ngưỡng kinh điển là SST ≥ 26°C — dưới mức này lượng nhiệt và ẩm không đủ duy trì đối lưu sâu nên bão khó hình thành hoặc suy yếu. SST càng cao thì trần cường độ tiềm năng (mức mạnh tối đa về lý thuyết) càng lớn: mỗi độ tăng thêm nới rộng đáng kể giới hạn sức gió. Đây là yếu tố đại dương quan trọng bậc nhất quyết định bão có thể mạnh đến đâu.

Khoảng nhập hợp lệ: 20–32 °C

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Hàm lượng nhiệt đại dương (OHC) đo tổng lượng nhiệt tích trữ trong cả lớp nước ấm phía trên, chứ không chỉ ở lớp mặt như SST. OHC quan trọng vì bão liên tục khuấy đảo đại dương và kéo nước tầng dưới lên: nếu chỉ có một lớp mỏng nóng còn bên dưới là nước lạnh, bão sẽ tự làm mát mặt biển và yếu đi; còn nếu kho nhiệt dày và sâu thì nước trồi lên vẫn đủ ấm, đối lưu được nuôi liên tục. OHC cao là điều kiện cốt lõi cho hiện tượng mạnh lên nhanh (rapid intensification) khi bão đi qua các vùng nước ấm sâu như dòng Loop Current. Nói ngắn gọn: SST quyết định bão có mạnh được không, còn OHC quyết định bão có duy trì và bùng phát cường độ được lâu không.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–30 kJ/cm²: kho nhiệt rất mỏng, bão khó mạnh và dễ suy yếu khi tự khuấy nước lạnh. 30–60: trung bình. 60–100: dồi dào, hỗ trợ mạnh lên. 100–160: cực cao (vùng Loop Current), điều kiện lý tưởng cho mạnh lên nhanh (rapid intensification). Lưu ý: OHC phải nhất quán với SST và Độ dày lớp nước ấm — OHC ≈ 0,41 × (SST − 26) × độ dày lớp ấm.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–160 kJ/cm²

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (gián tiếp thông qua nhiệt đại dương). Độ sâu cột nước tính từ mặt biển tới đáy quyết định lượng nhiệt có thể huy động và mức độ bão tự làm lạnh chính mình. Ở vùng đại dương mở sâu hàng nghìn mét, bên dưới lớp ấm vẫn còn khối nước lớn nên khi bão khuấy trộn, nước lạnh dưới đáy khó chạm tới mặt, mặt biển giữ ấm và bão tiếp tục mạnh. Ngược lại trên thềm lục địa nông ven bờ, cột nước mỏng khiến sự xáo trộn dễ chạm đáy và hút nước lạnh lên bề mặt, làm bão nhanh suy yếu — đây là một lý do bão thường yếu đi khi tiến gần bờ, bên cạnh yếu tố ma sát đất liền.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 5–50 m: thềm ven bờ rất nông, cột nước xáo trộn chạm đáy, bão khó mạnh và suy yếu nhanh. 50–200 m: thềm lục địa, kho nhiệt hạn chế. 200–1000 m: sườn lục địa, khá thuận lợi. 1000–6000 m: đại dương sâu, kho nhiệt dồi dào, lý tưởng để bão mạnh lên. Lưu ý: độ sâu phải ≥ Độ dày lớp nước ấm.

Khoảng nhập hợp lệ: 5–6000 m

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Độ dày lớp nước ấm đồng nhất (mixed layer, nhiệt độ ≥ 26°C và khá đều theo độ sâu) hoạt động như một tấm đệm nhiệt. Khi gió bão khuấy mạnh mặt biển, nó trộn nước theo phương thẳng đứng: nếu lớp ấm dày thì việc trộn chỉ pha loãng bên trong khối nước ấm nên mặt biển hầu như không lạnh đi, cường độ được duy trì và tăng cường; nếu lớp ấm mỏng thì chỉ cần khuấy nhẹ là nước lạnh bên dưới trồi lên chạm mặt, mặt biển ngay dưới tâm bão nguội nhanh, cắt nguồn nhiệt ẩm và bão yếu đi. Thông số này phải nhất quán về vật lý: không được lớn hơn Độ sâu nước biển và cần ăn khớp với OHC cùng SST.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 5–20 m: lớp ấm rất mỏng, bão tự hạ nhiệt mặt biển rất nhanh, khó mạnh. 20–50 m: trung bình. 50–100 m: dày, chống nước lạnh trồi tốt. 100–150 m: rất dày (vùng nước ấm/Loop Current, gần ngưỡng D26 sâu nhất quan sát được), hỗ trợ mạnh lên nhanh. Ràng buộc: không được lớn hơn Độ sâu nước biển, và cần nhất quán với OHC & SST.

Khoảng nhập hợp lệ: 5–150 m

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Các vòng xoáy đại dương và dòng hải lưu tạo ra những vùng dị thường nhiệt cục bộ nằm dưới đường đi của bão. Xoáy nước ấm (như nhánh tách ra từ Loop Current) là những túi nước nóng, dày, giàu nhiệt — khi bão đi qua chúng nâng cao trần cường độ và thường kích hoạt mạnh lên nhanh. Ngược lại, xoáy nước lạnh hoặc vùng nước trồi lạnh làm giảm nhiệt cấp cho bão, kìm hãm thậm chí làm suy yếu bão. Thang đo ở đây đi từ -100 (xoáy lạnh mạnh) đến +100 (xoáy ấm mạnh), với 0 là nền biển trung tính.

Khoảng nhập hợp lệ: -100–100 chỉ số (-100 lạnh → +100 ấm)

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (phản hồi ngược từ vận tốc di chuyển). Bản thân bão khuấy đảo mặt biển và bơm nước lạnh tầng sâu trồi lên (upwelling) ngay dưới tâm, tạo một vệt nước lạnh làm giảm nhiệt cấp cho bão và kìm hãm cường độ — bão tự đào hố lạnh cho chính mình. Hiệu ứng này phụ thuộc mạnh vào tốc độ di chuyển: bão đi càng chậm thì càng nằm lâu trên một vùng biển, khuấy lạnh càng sâu và tự làm yếu càng nhiều; bão đi nhanh thì rời đi trước khi kịp làm lạnh mặt biển. Kho nhiệt đại dương lớn (OHC cao, lớp ấm dày) làm giảm đáng kể tác động này. Đây chính là cầu nối vật lý giữa phần vận tốc và phần cường độ trong mô hình.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (giảm mức bão tự làm mát mặt biển). Lớp rào mặn (barrier layer) hình thành khi một lớp nước NGỌT hơn, nhẹ hơn phủ lên trên lớp nước ấm — thường do mưa lớn kéo dài hoặc nước sông đổ ra (vịnh Bengal, cửa Amazon, Biển Đông mùa mưa…). Chênh lệch độ mặn giữa nước ngọt bên trên và nước mặn bên dưới tạo một bậc mật độ mạnh, khiến gió bão khó trộn cột nước xuống sâu. Nhờ vậy, khi bão khuấy đảo mặt biển, nó kéo được ÍT nước lạnh tầng dưới trồi lên hơn: m��t biển ngay dư�������������i tâm giữ ���m, ngu���n nhiệt ấm không bị cắt. Nói cách khác, lớp rào mặn ức chế chính cơ chế "bão tự đào hố lạnh cho mình", nên hỗ trợ bão duy trì và mạnh lên (kể cả mạnh lên nhanh). Đây là yếu tố bổ trợ trực tiếp cho Phản hồi đại dương (nước lạnh trồi) và Độ dày lớp nước ấm: cùng một mức trồi lạnh, lớp rào càng dày thì mặt biển càng ít nguội.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–20: hầu như không có lớp rào, nước lạnh trồi tự do làm nguội mặt biển. 20–50: lớp rào vừa, giảm một phần trồi lạnh. 50–80: lớp rào rõ, chắn nước lạnh tốt, hỗ trợ cường độ. 80–100: lớp rào rất mạnh (nêm nước ngọt dày sau mưa/lũ sông), gần như khoá trồi lạnh, điều kiện thuận lợi cho mạnh lên nhanh. Lưu ý: nên nhất quán với Phản hồi đại dương (nước lạnh trồi) & Độ dày lớp nước ấm — lớp rào dày làm giảm mạnh tác động làm mát của trồi lạnh.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Độ đứt gió thẳng đứng là mức chênh lệch về hướng và tốc độ gió giữa tầng thấp và tầng cao của khí quyển. Bão nhiệt đới mạnh nhất khi có cấu trúc thẳng đứng cân đối, lõi ấm và các tháp đối lưu xếp chồng đúng trục. Khi đứt gió lớn (thường trên 15–20 kt), gió tầng trên thổi lệch đỉnh tháp mây ra khỏi tâm, l����m nghiêng và xé toạc trục bão, cuốn không khí khô vào lõi và phá vỡ vòng tuần hoàn nhiệt ẩm — kết quả là bão bị kìm hãm hoặc suy yếu nhanh. Đứt gió thấp là điều kiện lý tưởng để bão tổ chức và mạnh lên. Đây là một trong những yếu tố khí quyển có sức tàn phá cường độ mạnh nhất.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–50 kt

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Độ ẩm tầng giữa khí quyển (quanh mực 500 hPa, độ cao khoảng 5–6 km) quyết định các dòng thăng nuôi bão có duy trì được đối lưu sâu hay không. Không khí ẩm ở tầng giữa giúp mây dông phát triển liên tục lên cao và giải phóng nhiều nhiệt ẩn cho lõi bão. Khi tầng giữa khô, các hạt mưa bốc hơi làm lạnh không khí, tạo ra những dòng giáng (downdraft) mang khí lạnh khô lao xuống, dập tắt bớt đối lưu và làm bão khó mạnh. Vì vậy môi trường ẩm dày là bạn của bão, còn các nêm khô là kẻ thù của quá trình mạnh lên.

Khoảng nhập hợp lệ: 10–100 %

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Dòng thoát tầng trên là khả năng bão xả không khí đã bốc lên ra khỏi đỉnh các tháp mây ở tầng cao. Có thể hình dung bão như một ống khói: nếu khí thoát ra trên đỉnh càng dễ thì khí ở dưới càng bị hút lên mạnh, khí áp tâm giảm sâu và đối lưu được bơm mạnh hơn. Dòng thoát tốt (thường nhờ liên kết với hoàn lưu tầng cao thuận lợi) vừa là dấu hiệu vừa là động lực của giai đoạn mạnh lên. Nếu dòng thoát bị nghẽn, khí dồn ứ ở đỉnh sẽ ghìm quá trình bốc lên và hạn chế cường độ.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (trần cường độ tiềm năng). Bão nhiệt đới vận hành như một động cơ nhiệt: nó NHẬN nhiệt ẩm từ mặt biển ấm (nguồn nóng) ở đáy và THẢI nhiệt ra ngoài ở đỉnh các tháp mây — nơi không khí thoát ra tại tầng đối lưu trên (nguồn lạnh). Hiệu suất của "động cơ" này, và do đó trần cường độ tối đa theo lý thuyết (potential intensity), tỉ lệ với chênh lệch nhiệt độ giữa mặt biển và đỉnh dòng thoát. Đỉnh thoát càng LẠNH (tầng đối lưu càng cao và lạnh, điển hình ở dải nhiệt đới sâu) thì chênh lệch càng lớn, hiệu suất càng cao, và bão có thể mạnh hơn với CÙNG một nền SST. Ngược lại khi đỉnh thoát ấm lên (tầng bình lưu hạ thấp, hoặc bão dạt lên vĩ độ cao nơi đỉnh đối lưu ấm hơn), trần cường độ bị kéo xuống dù mặt biển vẫn ấm. Đây là yếu tố song hành cùng SST để khép kín bài toán nhiệt động của cường độ: không phải riêng SST, mà chính HIỆU nhiệt (SST − nhiệt đỉnh thoát) mới quyết định bão mạnh đến đâu.

Ý nghĩa khoảng giá trị: −85 đến −75°C: đỉnh thoát rất lạnh (tầng đối lưu cao, nhiệt đới sâu), hiệu suất nhiệt cao, nâng mạnh trần cường độ. −75 đến −68: lạnh điển hình của vùng bão nhiệt đới. −68 đến −62: mát vừa. −62 đến −55: đỉnh thoát ấm (thường ở rìa cận nhiệt/vĩ độ cao), hạ trần cường độ. Lưu ý: chỉ có ý nghĩa khi so với SST — hiệu (SST − nhiệt đỉnh thoát) mới là đại lượng quyết định; nên nhất quán với Vĩ độ (vĩ độ càng cao đỉnh thoát thường càng ấm).

Khoảng nhập hợp lệ: -85–-55 °C

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Sự xâm nhập không khí khô — chẳng hạn lớp bụi khô Sahara (SAL) hoặc khối khí khô lục địa — cắt ngang vào hoàn lưu bão và làm gián đoạn đối lưu. Khi khối khí khô lọt vào, mưa bốc hơi vào nó làm không khí lạnh đi và sinh ra các dòng giáng lạnh lao xuống, phá vỡ các tháp mây quanh tâm và làm bão mất tổ chức. Không khí khô cũng thường đi kèm đứt gió và nghịch nhiệt, càng ức chế bão. Giá trị càng cao nghĩa là mức xâm nhập khô càng mạnh và tác động làm suy yếu càng rõ.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 mức 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (tác động vi vật lý, thường nhỏ). Hạt nhân ngưng tụ mây (CCN) là các hạt aerosol để hơi nước bám vào và ngưng tụ thành giọt mây. Khi nồng độ CCN quá cao (ví dụ nhiều bụi hoặc ô nhiễm), cùng một lượng hơi nước bị chia thành rất nhiều giọt mây nhỏ li ti khó kết dính thành mưa; điều này làm thay đổi cách giải phóng nhiệt ẩn trong mây và có xu hướng ức chế nhẹ cường độ bão. Đây là hiệu ứng tinh vi bậc hai so với SST hay đứt gió, nhưng vẫn được đưa vào để phản ánh vai trò của vi vật lý mây.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ và cấu trúc bão (kèm thay đổi hướng và vận tốc). Chuyển đổi ngoại nhiệt đới (Extratropical Transition) xảy ra khi bão di chuyển lên vĩ độ cao, rời vùng biển ấm và tương tác với không khí lạnh cùng các front. Lõi ấm đặc trưng của bão nhiệt đới suy yếu, và bão dần biến đổi thành một xoáy thuận ngoại nhiệt đới lấy năng lượng từ chênh lệch nhiệt độ ngang thay vì từ nhiệt biển. Biểu hiện: gió cực đại giảm, khí áp tâm bớt sâu, nhưng trường gió và mưa mở rộng ra một vùng rất rộng (nên vẫn rất nguy hiểm). Giá trị ET càng cao thì bão càng mất đặc t��nh nhiệt đới và khó tái mạnh trở lại như một xoáy thu��n nhiệt ��ới; quá trình này thường đi kèm việc tăng tốc và bẻ hướng lên phía đông bắc.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 mức 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão. Tương tác với đất liền làm suy yếu bão theo hai cơ chế: mất nguồn ẩm và tăng ma sát. Khi ho������n lưu b����������������o trườn lên đất liền, nó không còn được cấp hơi nước ấm từ mặt biển nữa nên nhiên liệu bị cắt; đồng thời bề mặt gồ gh��� (đ����a hình, cây cối, nhà c��a) tạo ma sát lớn hơn nhiều so với mặt biển, phá vỡ dòng gió xoáy sát mặt đất. Địa hình đồi núi còn xé lẻ cấu trúc bão. Thông số ở đây là tỷ lệ phần trăm hoàn lưu bão nằm trên đất: tỷ lệ càng lớn thì tốc độ suy yếu càng nhanh, và bão có thể tan chỉ trong ít giờ sau khi đổ bộ.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 % hoàn lưu trên đất

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (dao động ngắn hạn). Chu kỳ thay thế thành mắt bão (Eyewall Replacement Cycle) xảy ra ở các bão đã rất mạnh: một thành mắt mới hình thành ở vòng ngoài, bao lấy và siết nghẹt thành mắt trong, cắt nguồn cấp ẩm cho nó. Trong pha này gió cực đại tạm giảm và mắt bão mở rộng ra; sau khi thành ngoài hoàn tất thay thế, bão có thể mạnh trở lại nhưng với trường gió rộng hơn (vùng gió mạnh trải trên diện tích lớn hơn). Chu kỳ này chỉ xảy ra khi bão đã có thành mắt rõ — từ khoảng sức gió bão (~64 kt, cấp 12 Beaufort) trở lên và rõ nhất ở bão dữ dội (~96 kt trở lên); dưới ngưỡng đó thông số này không có tác dụng.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 cường độ 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (dấu hiệu báo trước). Các đợt bùng nổ sét và xung đối lưu mạnh (convective/lightning burst) quanh thành mắt cho thấy có những tháp mây dông rất cao và mãnh liệt đang giải phóng lượng nhiệt ẩn lớn vào lõi bão. Trong khí tượng nhiệt đới, sự tăng vọt đột ngột của sét quanh thành mắt thường là dấu hiệu báo trước một giai đoạn mạnh lên nhanh trong những giờ kế tiếp. Giá trị càng cao thể hiện hoạt động đối lưu ở lõi càng dữ dội và gắn với xu hướng tăng cường cường độ.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ bão (dao động theo giờ trong ngày). Chu kỳ ngày đêm phản ánh việc đối lưu của bão thường đạt đỉnh vào ban đêm và sáng sớm rồi yếu bớt vào buổi chiều. Nguyên nhân là ban đêm đỉnh mây bức xạ nhiệt ra không gian và lạnh đi so với môi trường xung quanh, làm tăng độ bất ổn định và thúc đẩy các tháp mây phát triển mạnh hơn. Tham số biên độ ở đây điều khiển mức dao động cường độ lên xuống theo giờ địa phương: biên độ càng lớn thì chênh lệch mạnh - yếu giữa đêm và ngày càng rõ. Đây là một dao động nhịp nhàng chứ không phải xu hướng tăng hay giảm một chiều.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 biên độ 0–100

ẢNH HƯỞNG: Cường độ (tốc độ tăng/giảm cấp), vận tốc VÀ hướng di chuyển — yếu tố liên kết mạnh. Kích thước hoàn lưu là độ rộng của vùng gió mạnh quanh tâm, từ bán kính gió cực đại (RMW) tới rìa hoàn lưu ngoài; nó chi phối "quán tính" của cả cơn bão. Về cường độ: bão có lõi NHỎ gọn thường tăng cấp rất nhanh (dễ mạnh lên nhanh) nhưng cũng suy yếu nhanh và nhạy với nhiễu động; bão có hoàn lưu RỘNG thì ì hơn, đổi cấp chậm nhưng bền, và một khi đã mạnh thì dễ trải qua chu kỳ thay thế thành mắt (ERC). Về di chuyển: bão càng lớn thì hiệu ứng Beta (β-drift) tự đẩy tâm về phía cực–tây càng mạnh, đồng thời mô-men động lượng lớn khiến bão đổi hướng CHẬM và giữ quỹ đạo ổn định; bão nhỏ dễ bị dòng dẫn cùng các nhiễu động lân cận bẻ hướng thất thường. Vì tác động đồng thời tới cả tốc độ đổi cấp lẫn beta-drift và quán tính chuyển hướng, kích thước là cầu nối giữa phần cường độ và phần chuyển động.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–25: bão rất nhỏ/lõi gọn (midget), tăng-giảm cấp rất nhanh, beta-drift yếu, dễ bị bẻ hướng đột ngột. 25–50: kích thước trung bình (phổ biến). 50–75: hoàn lưu rộng, quán tính lớn, đổi cấp & đổi hướng chậm, beta-drift mạnh hơn. 75–100: bão rất lớn (siêu rộng), rất ì cả về cường độ lẫn quỹ đạo, beta-drift đẩy về phía cực rõ, gió mạnh trải trên diện rộng và dễ xảy ra ERC. Lưu ý: nên nhất quán với ERC (bão lớn & mạnh dễ có ERC) và với beta-drift theo Vĩ độ.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100 (nhỏ→lớn)

ẢNH HƯỞNG: Vận tốc di chuyển (yếu tố quyết định chính). Dòng dẫn đường (steering flow) là gió môi trường trung bình của tầng đối lưu (khoảng 850–500 hPa) cuốn cả cơn bão trôi đi như một chiếc lá trên dòng nước. Bão về cơ bản di chuyển theo khối khí lớn bao quanh nó, nên tốc độ dòng dẫn là nhân tố chi phối mạnh nhất tới tốc độ di chuyển tịnh tiến. Dòng dẫn mạnh thì bão đi nhanh; dòng dẫn yếu — thường ở vùng giao thoa giữa các trường khí áp — khiến bão đi chậm, đứng sững một chỗ (stalling) hoặc lượn ngoằn ngoèo khó lường, kéo dài thời gian mưa gió tại một khu vực.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–10 km/h: dòng dẫn rất yếu, bão dễ quẩn/đứng yên. 10–30: chậm đến trung bình (khoảng phổ biến của phần lớn bão). 30–45: khá nhanh (đới gió đông/tây mạnh). 45–60: rất nhanh, chỉ gặp khi bão lao vào đới gió tây ôn đới hoặc trong pha chuyển đổi ngoại nhiệt đới (ET) mạnh nhất — đây cũng là ngưỡng trần thực tế của dòng dẫn. Lưu ý: dòng dẫn nên nhất quán với rìa áp cao — áp cao mạnh thường đi kèm dòng dẫn mạnh.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–60 km/h

ẢNH HƯỞNG: Hướng di chuyển (hướng nền). Đây là hướng la bàn mà dòng dẫn đường đẩy tâm bão đi tới, đo theo chiều kim đồng hồ từ hướng Bắc: 0° là Bắc, 90° là Đông, 180° là Nam, 270° là Tây. Giá trị này là HƯỚNG NỀN do môi trường quy định; hướng di chuyển thực tế còn được mô hình cộng thêm các lệch hướng nội tại của bão — beta-drift kéo lệch về phía Tây Bắc, rãnh gió tây kéo lên Đông Bắc, tương tác Fujiwhara làm xoay, và bất đối xứng đối lưu đẩy lệch. Bão càng mạnh và sâu thì càng có quán tính lớn, đổi hướng càng chậm, nên hướng nền và hướng thực có thể lệch nhau trong lúc môi trường vừa thay đổi.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0/360°: đi lên Bắc. 45°: Đông Bắc (điển hình sau khi chuyển hướng/recurvature). 90°: Đông. 135°: Đông Nam. 180°: Nam. 225°: Tây Nam. 270°: Tây (bão còn ở rìa nam áp cao). 315°: Tây Bắc (giai đoạn tiến gần bờ). Ở Tây Bắc TBD/Biển Đông, bão thường đi Tây→Tây Bắc (270–315°) rồi bẻ lên Đông Bắc khi gặp rãnh gió tây. Nên nhất quán với Áp cao (giữ hướng tây) và Rãnh/Jet + Vĩ độ cao (kéo về đông bắc).

Khoảng nhập hợp lệ: 0–360 ° (0=Bắc, 90=Đông)

ẢNH HƯỞNG: Hướng di chuyển và vận tốc. Áp cao cận nhiệt đới là một khối khí áp cao rộng lớn, và bão thường bị dẫn đi men theo rìa của nó. Cường độ cùng độ mở rộng của áp cao định hình khung quỹ đạo bão: khi áp cao mạnh và ổn định, rìa nam của nó tạo một đới gió đông ép bão đi nhanh và bền bỉ về phía tây; khi áp cao suy yếu hoặc bị đứt gãy (thường do một rãnh gió tây chen vào), dòng dẫn giảm, bão ch��m l��i rồi có xu hư��ng bẻ cong l��n phía bắc và đông bắc — hiện tượng chuyển hướng (recurvature) kinh điển. Vì vậy theo dõi áp cao là ch��a khóa để dự báo bão s���� đi th���ng vào đất liền hay vòng ra biển.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–30: áp cao yếu/đứt gãy, bão dễ giảm tốc và chuyển hướng lên bắc. 30–60: trung bình. 60–100: áp cao mạnh, ổn định, khuếch đại dòng dẫn.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0-100

ẢNH HƯỞNG: Vận tốc di chuyển và hướng. Khi bão lên tới vĩ độ cao hơn, nó có thể tương tác với một rãnh gió tây trên cao và dải gió siết (jet stream) của đới ôn hòa. Sự tương tác này thường làm bão tăng vọt tốc độ di chuyển (có thể lên 50–70 km/h hoặc hơn) và bị kéo bẻ hướng lên phía đông bắc, đồng thời khởi động quá trình chuyển đổi ngoại nhiệt đới. Hiệu ứng rõ nhất khi bão đã ở vĩ độ cao (thường trên 20°). Giá trị càng lớn thể hiện mức cuốn vào dòng siết càng mạnh; thông số này nên đi kèm vĩ độ cao và thường gắn với ET để nhất quán về vật lý.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–30: chưa tương tác rãnh. 30–60: bắt đầu tăng tốc. 60–100: cuốn vào dòng siết, tăng tốc mạnh. Nên đi kèm Vĩ độ ≳ 20° và thường gắn với ET.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Vận tốc di chuyển và hướng. Các đợt gió mùa tăng cường (gió mùa Tây Nam mùa hè hoặc gió mùa Đông Bắc thu đông) tràn vào và hòa lẫn với dòng dẫn đường của bão. Luồng gió mùa này có thể đẩy bão đi nhanh hơn dọc theo trục rãnh gió mùa, hoặc bổ sung thành phần gió theo hướng khác làm quỹ đạo bão trở nên bất thường, đôi khi tạo những cú ngoặt khó dự báo. Ở khu vực Biển Đông và Tây Bắc Thái Bình Dương, phần lớn bão sinh ra và di chuyển gắn liền với rãnh gió mùa, nên đây là yếu tố dẫn đường rất đặc trưng của vùng này. Giá trị càng cao thể hiện đợt gió mùa càng mạnh.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100

ẢNH HƯỞNG: Hướng và vận tốc di chuyển (kèm ảnh hưởng gián tiếp tới cường độ). Vĩ độ tâm bão điều khiển hai hiệu ứng vật lý cơ bản. Thứ nhất là lực Coriolis do Trái Đất tự quay, tăng dần từ xích đạo về hai cực, giúp bão duy trì và tổ chức vòng xoáy (ở gần xích đạo lực này quá yếu nên bão khó hình thành). Thứ hai là hiệu ứng Beta (β-effect): do lực Coriolis biến đổi theo vĩ độ, bản thân xoáy bão sinh ra các dòng thứ cấp khiến nó tự dịch dần về phía cực và phía tây thêm vài km/h, ngay cả khi không có dòng dẫn. Vĩ độ cao còn quyết định mức độ bão có thể tương tác với rãnh gió tây và khả năng chuyển đổi ngoại nhiệt đới.

Ý nghĩa khoảng giá trị: 0–10°: gần xích đạo, Coriolis yếu, beta-drift nhỏ, khó tương tác rãnh gió tây. 10–25°: nhiệt đới điển hình. 25–50°: cận nhiệt/ôn đới, beta-drift lớn, dễ cuốn vào dòng siết và chuyển đổi ngoại nhiệt đới (nên tăng ET & Rãnh/Jet cho khớp).

Khoảng nhập hợp lệ: 0–50 °

ẢNH HƯỞNG: Hướng và vận tốc di chuyển (quỹ đạo bất định). Hiệu ứng Fujiwhara xuất hiện khi có một cơn bão thứ hai ở gần (trong khoảng dưới ~1.400 km): hai xoáy bắt đầu quay quanh một trọng tâm chung, giống như hai vận động viên trượt băng nắm tay nhau xoay vòng. Tương tác này bổ sung một thành phần chuyển động xoay vào quỹ đạo, có thể làm tăng hoặc làm chậm tốc độ di chuyển và khiến đường đi trở nên rất khó dự báo; trong một số trường hợp cơn mạnh hơn còn cuốn và nuốt cơn yếu hơn. Giá trị 0 nghĩa là không có bão lân cận; giá trị càng cao thể hiện tương tác càng mạnh.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 cường độ 0–100

ẢNH HƯỞNG: Vận tốc và hướng di chuyển (đóng góp nội tại nhỏ). Bất đối xứng đối lưu chỉ việc mây mưa phân bố không đều quanh tâm bão, thường tập trung mạnh về phía trước hoặc bên phải hướng đi. Nơi đối lưu mạnh nhất là nơi giải phóng nhiều nhiệt ẩn nhất, tạo ra một lực nội tại kéo tâm bão dịch nhẹ về phía đó, bổ sung một phần nhỏ vào tốc độ và hướng di chuyển ngoài dòng dẫn môi trường. Đây là hiệu ứng bậc hai so với dòng dẫn đường, nhưng góp phần giải thích những dao động nhỏ và các cú lắc lư của quỹ đạo bão.

Khoảng nhập hợp lệ: 0–100 chỉ số 0–100